เทศกาลฮินะ มัตสึริ (Hina Matsuri) หรือ เทศกาลเด็กผู้หญิง

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/HinaDolls-Emperor-Empress-topplatform2011.jpg

เกี่ยวกับเทศกาลฮินะ มัตสึริ (Hina Matsuri)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Matsuri)   จัดขึ้นในวันที่ 3 มีนาคมเป็นประจำทุกปี เทศกาลนี้มีมาตั้งแต่สมัยเอโดะ (ค.ศ. 1603-1867) เป็นเทศกาลเฉลิมฉลองของเด็กผู้หญิงในประเทศญี่ปุ่น โดยที่แต่ละบ้านที่มีลูกสาวจะมีการตกแต่งตุ๊กตาญี่ปุ่นที่สวยงามหลายตัวบนชั้นวางภายในบ้าน ตามความเชื่อที่ว่า จะทำให้ลูกสาวมีสุขภาพแข็งแรงและมีความสุข บางครั้งเรียกเทศกาลนี้ว่า เทศกาลตุ๊กตา (คำว่า hina ในภาษาญี่ปุ่นหมายถึงตุ๊กตา)

ชาวญี่ปุ่นรับเทศกาลนี้มาจากธรรมเนียมจีน ตามความเชื่อที่ว่าสามารถขจัดเคราะห์ร้ายให้ไปกับตุ๊กตาได้โดยปล่อยตุ๊กตาลอยไปกับแม่น้ำ ส่วนในประเทศญี่ปุ่น จะถือว่าเป็นเทศกาลของการอธิษฐานให้ลูกสาวมีความสุข ปัดเป่าความชั่วร้ายออกไปจากชีวิต ขอให้ชีวิตประสบความสำเร็จ สุขภาพร่างกายแข็งแรง และเติบโตขึ้นเป็นสาวสวย


การประดับชั้นตุ๊กตาในเทศกาล ฮินะ มัตสึริ (Hina Matsuri)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: https://favy-inbound-singapore.s3.amazonaws.com/uploads/topic_item/image/36025/retina_pixta_1197985_S.jpg

เด็กผู้หญิงที่เริ่มเข้าสู่เทศกาลฮินะครั้งแรก จะถูกเรียกว่า “ฮัตสุ เซกุ” (hatzu-zekku) โดยจะเป็นที่ชื่นชอบในหมู่ย่าหรือยาย เพราะพวกเธอจะซื้อตุ๊กตามาจัดโชว์ให้กับหลานสาว เริ่มนำตุ๊กตามาทำความสะอาดตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์

จนกระทั่งเมื่อถึงวันที่ 3 มีนาคม ก็จะมีการประดับตุ๊กตาฮินะ หรือ ฮินะนิงเงียว (Hina Ningyo)  ซึ่งเป็นตุ๊กตาแบบดั้งเดิมทำด้วยมือ แต่งกายตามราชสำนักญี่ปุ่นโบราณ วางไว้บนชั้นปกติจะมีทั้งหมด 7 ชั้น รอบๆ ชั้นจะประดับด้วยเครื่องบูชา เช่น ดอกพีช ข้าว เค้ก และเค้กที่ทำจากข้าวรูปร่างคล้ายเพชร ซึ่งเรียกว่าฮิชิโมกิ (hishimochi) รวมไปถึงสาเกขาว และคิราชิซูชิ (chirashi sushi)

ตุ๊กตาที่ส่วนใหญ่จะต้องนำมาวางในชั้น คือ ตุ๊กตาเจ้าชายโอไดริซามะ (Odairi-sama) และเจ้าหญิงโอฮินะซามะ (Ohina-sama) ซึ่งตุ๊กตาทั้งสองตัวนี้ จะถูกวางไว้บนสุดของชั้นวาง รายล้อมไปด้วยข้าราชบริพาร และเครื่องตกแต่งชิ้นเล็กๆ โดยฉากหลังของชั้น จะประดับด้วยฉากที่เป็นสีทอง ให้เหมือนกับคฤหาสน์จำลอง

ว่ากันว่าจำนวนชั้นจะมากหรือน้อยนั้น ก็เป็นการแสดงถึงฐานะของแต่ละบ้าน ซึ่งระดับจะสูงสุดที่ประมาณ 7 ขั้น จำนวนตุ๊กตาและการตกแต่งจัดเครื่องแต่งกายให้กับตุ๊กตาก็เป็นการแสดงออกถึง ฐานะเช่นกัน โดยทั่วไปในหนึ่งชุดจะมีประมาณ 15 ตัว เป็นตุ๊กตาชาววังที่เริ่มตั้งแต่ จักรพรรดิ จักรพรรดินี เจ้าชาย เจ้าหญิง ผู้รับใช้ ฯลฯ ลดหลั่นกันลงมาตามลำดับ

ในยุคแรกๆ การตั้งตุ๊กตาเป็นประเพณีของผู้มีอันจะกิน หลักๆจะเป็นตุ๊กตาเจ้าชายและเจ้าหญิง โดยในสมัยโบราณนั้น จะมีการจัดทำตุ๊กตาฮินะขึ้นจากวัสดุพวกไม้กระดาษที่ทำขึ้นมาอย่างง่ายๆ แล้วนำไปใส่กระด้งเล็กๆ ลอยแม่น้ำหรือทะเลเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ และภาวนาให้ลูกสาวของบ้านนั้นเติบโตขึ้นโดยมีสุขภาพแข็งแรง หลังจากนั้นก็ได้รับความนิยมเรื่อยมาจนเกิดเป็นประเพณีของผู้คนทุกฐานะ และเริ่มตกแต่งประดับประดา และจัดทำเครื่องแต่งกายให้สวยงามมากขึ้น ใช้วัสดุที่ดีอย่างผ้าไหมตัดเป็นเครื่องแต่งกายให้ตุ๊กตาในชุดกิโมโนเต็มยศ แบบโบราณ ซึ่งบางบ้านเป็นตุ๊กตาประจำตระกูลที่สืบทอดต่อๆกันมาหลายร้อยปี มีการบูชาและถวายเครื่องเซ่นต่างๆ ทั้งขนมหวานที่ชื่อว่า “ฮินะอาราเระ” และขนมที่ทำมาจากข้าวเหนียว “คาชิวะโมจิ” หรืออาจจะเป็นเค้กที่ทำจากข้าว พร้อมเครื่องดื่มพวกเหล้าขาวอย่าง “ชิโรสาเก” และบูชาด้วยดอกไม้อย่างดอกท้อ เทศกาลน่ารักๆ นี้ แต่ละครอบครัวที่มีลูกสาวจะเลี้ยงฉลองพิธีนี้อย่างตั้งใจ มีการดื่มฉลองแสดงความยินดีและอวยพรให้เติบโตอย่างมีความสุข และในปัจจุบันก็เปิดโอกาสให้มีการสังสรรค์กันในกลุ่มเพื่อนๆ เพิ่มขึ้น คืออาจจะชวนกันมาจัดปาร์ตี้กลางแจ้ง ทานอาหารร่วมกันที่บ้าน ซึ่งนับเป็นอีกเทศกาลหนึ่งที่สามารถสร้างรอยยิ้ม สร้างความสุข และสร้างความสัมพันธ์อันดีให้กับคนในครอบครัว


อาหารที่รับประทานกันในเทศกาล “ฮินะ มัตสึริ” (Hina Matsuri)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: http://kikukat.blogspot.com/2014/03/happy-girls-day-hishi-mochi.html

  • ฮิชิโมจิ (Hishimochi) : ขนมโมจิทรงสี่เหลี่ยมสีเขียว ขาว และชมพู โดยแต่ละสีนั้นมีความหมายของมัน สีเขียวคือสุขภาพที่ดีและอายุยืนยาว สีขาวคือความบริสุทธิ์ และสีชมพูคือการปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายให้พ้นไป

เครดิตรูปภาพ: https://fastjapan.com/en/wp-content/uploads/2016/02/Hina-Arare.jpg

  • ฮินะอาราเระ (Hina-arare) : ขนมชนิดหนึ่ง รูปทรงกลม ขนาดเล็ก มีสีเขียว ขาว ชมพู และเหลือง อันเป็นสีที่สื่อถึงว่าฤดูใบไม้ผลิกำลังจะมาถึงแล้ว มีรสชาติหวานอ่อนๆ  ฮินะอาราเระนั้นถือว่าเป็นขนมเพื่อสุขภาพ เพราะว่ามันเต็มไปด้วยโปรตีน ความหมายของฮินะอาราเระนี้ก็คือคำอธิษฐานขอให้ลูกสาวของตน “มีสุขภาพที่แข็งแรงสมบูรณ์ตลอดปี”

เครดิตรูปภาพ: https://favy-inbound-singapore.s3.amazonaws.com/uploads/topic_item/image/35997/retina_pixta_14082232_S.jpg 

  • สาเกขาว : หรือชิโรสาเก  เป็นสาเกชนิดสีขาวขุ่น เป็นเครื่องดื่มสำหรับเด็กๆ ไม่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์

เครดิตรูปภาพ: https://favy-inbound-singapore.s3.amazonaws.com/uploads/topic_item/image/36004/retina_pixta_20933692_S.jpg

  • ซุปหอยตลับ : ซุปที่ใช้หอยตลับเป็นวัตถุดิบนี้ เป็นสัญลักษณ์ของชีวิตคู่ที่มีแต่ความสุข

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: https://fastjapan.com/en/wp-content/uploads/2016/02/pixta_21173675_M.jpg

  • ชิราชิซูชิ (Chirashi sushi) : ซูชิหรือข้าวหน้าปลาดิบที่โรยหน้าด้วยกุ้ง รากบัว และไข่ เป็นต้น รับประทานเพื่อความเป็นสิริมงคล โดยวัตถุดิบแต่ละอย่างนั้นมีความหมายในตัว กุ้งแทนการมีอายุยืนยาว รากบัวนั้นเพื่อให้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล

เทศกาล ฮินะ มัตสึริ ในภูมิภาคต่างๆ

ภูมิภาคโทโฮคุ

ซาคาตะฮินะไคโด (Sakata Hina Kaido) จังหวัดยะมะงะตะ (Yamagata)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: http://www.mokkedano.net/file/show/27246.jpg?width=551&height=387&resize=fit&1518202833

จัดแสดงตุ๊กตาฮินะ หรือ ฮินะนิงเงียว (Hina Ningyo) ที่ได้รับเก็บรักษาอย่างดีมาเป็นเวลาหลายร้อยปี นอกจากนี้ ในช่วงเทศกาลยังมีการจัดงานอีเว้นท์หลากหลายรูปแบบ และตามร้านอาหารต่างๆ ในตัวเมืองก็จะเตรียมเมนูที่มีธีมเกี่ยวกับเทศกาล“ฮินะ มัตสึริ” (Hina Matsuri) ไว้คอยบริการในช่วงเทศกาลอีกด้วย

ภูมิภาคคันโต

คัตซึอุระ บิ๊กฮินะมัตสึริ (Katsuura Big Hina Matsuri) จังหวัดชิบะ(Chiba)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: https://www.jnto.or.th/wp-content/uploads/2017/02/hina-matsuri-07.jpg

ในช่วงเทศกาลจะมีการประดับตุ๊กตาฮินะ (Hina Ningyo) ราว 30,000 ตัวตามสถานที่ต่างๆ ในตัวเมือง ซึ่งรวมถึง “ศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมเมืองคัตซึอุระ” (Katsuura Art and Culture Center) ด้วย การประดับตุ๊กตาฮินะนี้จะประดับภายนอกตัวอาคารด้วย ซึ่งตามขั้นบันไดหิน 60 ขั้นของศาลเจ้าโทมิซากิ (Tomisaki Shrine) จะมีตุ๊กตาฮินะวางประดับอยู่ถึงราว 1,800 ตัว เทศกาลฮินะมัตสึริที่นี่ได้รับการชื่นชมว่าเป็น “เทศกาลฮินะมัตสึริที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในญี่ปุ่น” ซึ่งในช่วงเทศกาลตามถนนหนทางในเมืองคัตซึอุระจะถูกย้อมไปด้วยสีสันของตุ๊กตาฮินะไปทั่วทั้งเมือง

ภูมิภาคคันไซ

นางาชิบินะ (Nagashi-bina) จังหวัดเกียวโต (Kyoto)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: https://www.jnto.or.th/wp-content/uploads/2017/02/hina-matsuri-09.jpg

ประเพณีลอยตุ๊กตาเล็กๆ ไปตามแม่น้ำ เพื่ออธิษฐานขอให้เด็กๆ เจริญเติบโตแข็งแรง จัดขึ้นในวันที่ 3 มีนาคมของทุกปีที่ศาลเจ้าชิโมะกาโมะ (Shimogamo Shrine) ซึ่งเราจะได้เห็นคู่ชายหญิงที่แต่งตัวเป็นตุ๊กตาฮินะมาลอยตุ๊กตาที่แม่น้ำ เป็นภาพที่งดงามมากทีเดียว

ภูมิภาคคิวชู

เที่ยวชมตุ๊กตาฮินะในเมืองรอบปราสาทชิมาบาระ (Shimabara Castle) จังหวัดนางาซากิ (Nagasagi)

เทศกาลเด็กผู้หญิง (Hina Mutsuri)เครดิตรูปภาพ: https://www.jnto.or.th/wp-content/uploads/2017/02/hina-matsuri-10.jpg

ในช่วงเทศกาล จะมีการประดับตุ๊กตาฮินะราว 3,000 ตัวตามสถานที่ต่างๆ มากกว่า 100 แห่งในเมืองชิมาบาระ (Shimabara) และจะมีขบวนพาเหรดของกลุ่มคนที่แต่งตัวเป็นตุ๊กตาฮินะ หรือที่ญี่ปุ่นเรียกว่า “นิงเก็นฮินะ (Ningen Hina)” ซึ่งหมายถึงตุ๊กตาฮินะที่เป็นคนนั่นเอง ขบวนพาเหรดนี้จะเคลื่อนตัวผ่านไปตามถนนหนทางในเมืองชิมาบาระ (Shimabara) สำหรับขนมในช่วงเทศกาลฮินะมัทสึริในท้องถิ่นนี้ก็ได้แก่ “คัสเตลล่าพีช” มีวางขายเป็นพิเศษเฉพาะในช่วงเทศกาลฮินะมัทสึริเท่านั้น และเป็นขนมที่นิยมซื้อกลับไปเป็นของฝากอย่างมาก


เพลงประจำเทศกาล ฮินะ มัตสึริ

เพลงนี้ชื่อว่า อุเรชี่ ฮินะ มัตสึริ (Ureshii Hina Matsuri) ซึ่งมีความหมายว่า สุขสันต์วันฮินะมัตสึริ (Happy Happy Hina Matsuri) เรียกได้ว่าเป็นเพลงประจำเทศกาล ฮินะ มัตสึริ เลยทีเดียว  พวกเด็กๆจะเรียนเพลงนี้จากในโรงเรียน เนื้อเพลงนั้นจะเกี่ยวข้องกับ ตุ๊กตา ฤดูใบไม้ผลิ และการเฉลิมฉลอง  


เกร็ดความรู้ของเทศกาลฮินะ มัตสึริ

  • มีความเชื่อกันว่าถ้าบ้านไหนจัดบูชาตุ๊กตาในวันที่ 3 มีนาคมแล้วนั้น หากพ้นวันนี้ไปแล้วต้องรีบเก็บตุ๊กตาทันที เพราะหากประดับทิ้งไว้นานๆ จะทำให้ลูกสาวขึ้นคานได้ แต่ก็มีอีกความเชื่อหนึ่งที่กล่าวว่า จะตั้งตุ๊กตาฮินะประดับไว้จนถึงวันเด็กผู้ชายในวันที่ 5 พฤษภาคม เพื่อเป็นการฉลองต่อเนื่องกันไปเลย จากนั้นจึงค่อยเก็บให้เรียบร้อยเพื่อนำออกมาประดับในปีต่อๆไป
  • เทศกาลฮินะ มัตสึริ (Hina Matsuri) มีชื่อเรียกด้วยกันหลายชื่อ เช่น โมโมโนะเซกุ (Momo-no-Sekku) เทศกาลตุ๊กตา (Doll’s Festival) เทศกาลเด็กผู้หญิง (Girl’s Festival)
  •  ฮินะ มัตสึริ (Hina Matsuri) มาจากคำว่า ฮินะ (Hina) ซึ่งเป็นคำโบราณที่ หมายถึง ตุ๊กตา ส่วนคำว่า มัตสึริ (Matsuri) หมายถึง เทศกาล

จะเห็นได้ว่าเทศกาลนี้เป็นเทศกาลที่แสดงให้เห็นถึงความรักของพ่อแม่ที่มีต่อลูกสาว  เพื่อที่จะให้เจ้าหญิงตัวน้อยๆของครอบครัว มีสุขภาพดีแข็งแรง ร่าเริง  แต่มีความสุขตลอดไป ยาวนานมาตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน  ถึงแม้ว่าวันเทศกาลนี้จะไม่ได้เป็นวันหยุดตามปฏิทินญี่ปุ่น (วันเด็กแห่งชาติของญี่ปุ่นที่เป็นวันหยุดตามปฏิทินนั้น คือวันเด็กผู้ชาย)  แต่งานเทศกาลนี้ก็เป็นวันที่เด็กผู้หญิงเฝ้ารอคอย ที่จะได้จัดชั้นวางตุ๊กตาฮินะในแต่ละปี  และแต่ละภูมิภาคก็มีงานเฉพาะท้องถิ่นที่น่าสนใจอีกด้วย  ดังนั้นหากได้ไปเยือนญี่ปุ่นในช่วงนี้ล่ะก็  ลองไปเที่ยวชมงานเทศกาลฮินะ มัตสึริตามที่ต่างๆดูเสียสักครั้งสิ

ที่มาของข้อมูล : https://fastjapan.comhttps://en.wikipedia.org/http://favy-jp.com


- สถานที่อื่นๆ ที่น่าสนใจ -